Chassidische spiritualiteit van Martin Buber

‘Iedere enkeling is een nieuwe verschijning op aarde en zijn taak is het, zijn aanleg te vervolmaken in deze wereld. Want waarlijk: dat dit niet geschiedt, zulks is wat de komst van de Messias vertraagt.’  ‘Dit enige en uitzonderlijke is het, dat ieder mens voor alles is opgedragen te ontwikkelen en vorm te geven.’ 

De opdracht om ‘de eigen aanleg te vervolmaken’ is richtinggevend voor de opbouw van de cursus en vormt het centrale perspectief van het leerproces.

  De Chassidische spiritualiteit van Martin Buber.  

In 1956 verschijnt De weg van de mens volgens de Chassidische leer. Dit kleine boekje neemt in het oeuvre van Martin Buber een bescheiden, maar unieke plaats in. Vijftig jaar bestuderen van en schrijven over het Chassidisme vinden in dit boek hun bekroning. Op uiterst eenvoudige wijze leidt Buber de lezer in in het wezen van de Chassidische opvatting over de Weg van de mens. Gebruik makend van Chassidische verhalen en parabels ontstaat een ontroerend beeld van de mogelijkheden en valkuilen, die mensen op hun levensweg tegenkomen. Op fijnzinnige wijze leidt Buber de lezer naar het geheimenis in het diepst van de ziel, van waaruit de Weg van de bestemming ontspringt.

In de cursus De Chassidische spiritualiteit van Martin Buber nemen we dit boekje als leidraad voor het ontdekken van de Weg.

Dag I:
’Mens waar ben je…’
·
Introductie: Chassidisme als vernieuwingsbeweging·
Vier kernbegrippen: hithlahawoet: innerlijk vuur, avodah: de dienst van het hart, kawanah: intentie, shifloet: deemoed·
Zelfbezinning
‘De Schrift is eeuwig en omvat alle tijden, elk geslacht en ieder mens..’·  het eigen hart onderzoeken· Ontvankelijkheid voor de Stem ·De eeuwige vraag·    De alles beslissende keuze: de plaats bepalen ten opzichte van de vraag·  Omkeer en antwoord: Het begin van de Weg· De onvruchtbare omkeer·
Je eigen unieke weg vinden om God te dienen·
Leren, maar niet imiteren·  In ieder huist iets kostbaars, dat in niemand anders is·  Sacramentele existentie: het leven heiligen 

Dag II:
‘Het innerlijkste wezen van de ziel: de Godskracht in haar diepte’
·
Vastbeslotenheid:·
Werk uit één stuk: handelen vanuit een tot eenheid gekomen ziel·       Innerlijke verdeeldheid van de ziel opheffen door de goddelijke kracht in de diepte van de ziel· Eenheid van de ziel is geen definitieve verworvenheid·  Waakzaamheid: de ziel bewaken, het hart behoeden·
Bij jezelf beginnen:·
Ego en Zelf· Orde in jezelf scheppen: de Chassidische benadering van conflictsituaties·  Omkeer en heelwording·  De fundamentele dwaling·       ‘Zoek de vrede, daar waar je staat’ ·  Het conflict tussen drie beginselen in wezen en leven van de mens

Dag III:
Parels rijgen, de hemel tot vreugde’ ·
Bij jezelf beginnen en jezelf tot eenheid brengen als noodzakelijk stadium van de weg· Bij jezelf beginnen, maar niet bij jezelf eindigen·  De omkeer: het hart volkomen op de hemel richten·  Onbaatzuchtige, belangeloze wending opent de weg naar ontmoeting· Aankomen op de Weg van je bestemming·
Daar waar je staat: dialogische openheid voor het huidige moment·
‘Er is iets dat nergens ter wereld te vinden is en toch is er een plaats waar je het kunt vinden’· De grote schat: de vervulling van het bestaan·  Daar waar je staat het verborgen goddelijke leven doen oplichten·  De twee werelden zijn één en moeten één worden· Waar het uiteindelijk op aankomt: God binnenlaten·  Heilige(-nde) omgang met de schepping· Messiaans bewustzijn, messiaans leven. 

Werkwijze:

‘Als er twee samenzitten en met elkaar over de Torah spreken, dan is de Shechinah –de goddelijke sfeer- tussen hen…’   Pirké Avot 3:3

De werkwijze van de cursus is gebaseerd op de dialogische hermeneutiek van Buber. Inhoud en werkwijze vormen een integrale eenheid: een dialogische praxis. Het hart van het dialogische leren is de ontmoeting: met de tekst, met elkaar en met het scheppende en dragende Midden van het leerproces. De Chassidische verhalen vragen eerder om een contemplatief beluisteren, een aandachtig proeven van de woorden, een ‘door zich heen laten gaan van hun verborgen zeggingskracht’, dan om een verstandelijk, analytische aanpak. De cursisten worden dan ook uitgenodigd om de verhalen als ‘gij’ te bejegenen, om het grondwoord ‘Ik-gij’ tot de tekst te spreken.

Het leerproces heeft een viervoudige werkwijze:

1.     Elke bijeenkomst wordt ingeleid met een Chassidisch verhaal of inzicht Deze inleidingen hebben een wegbereidend karakter: ze scheppen een ontmoetend kader en nodigen uit om ontvankelijk en aandachtig luisterend aanwezig te zijn.

2.     Vervolgens volgen we stap voor stap de wijze, waarop Buber de verborgen wijsheid, die in de eenvoud van de vertellingen verborgen ligt, ontsluit en staan stil bij de vraag welke blik op de werkelijkheid hierdoor opgeroepen wordt. Zo ontvouwt zich een weg, die appelleert aan de uniciteit van elke deelnemer. Hier ontspringt de vraag naar de eigen weg, de Weg van de bestemming.

3.     Op basis van de vragen, die in de groepsgesprekken naar voren komen worden Chassidische inzichten en gedachten verder toegelicht en waar nodig geplaatst in de ruimere context van de Joodse religiositeit. Aan het innerlijk luisteren naar de stem van de eigen ziel en het verbinden van Chassidische inzichten met eigen denken wordt in deze fase van het leerproces veel aandacht besteed

4.     De vierde stap is die van toe-eigening en doorwerking: hoe integreer ik het gehoorde en geleerde in mijn wijze van leven, hoe transformeert het gehoorde mijn beleving van de werkelijkheid, hoe vind ik mijn weg, welke tekenen geven aan dat ik op het juiste spoor zit…

Voor:

Iedereen, die op zoek is naar vernieuwende vormen van spiritualiteit en Joodse wijsheid en geïnteresseerd is in Bubers interpretatie van het Chassidisme. De cursus vereist geen specifieke voorkennis. Een open leerhouding en de bereidheid om de Chassidische weg te onderzoeken zijn de enige vereisten. Het beoefenen van de dialoog maakt integraal deel uit van de bijeenkomsten. We gebruiken hiertoe verschillende dialogische werkvormen, in tweetallen, in kleine groepjes en in de hele groep. Van de cursisten wordt actieve deelname aan de gesprekken verwacht.

De cursus is inclusief werkmateriaal en koffie/thee; de cursisten dienen zelf een exemplaar van ‘De weg van de mens’ aan te schaffen.

Deze cursus wordt op aanvraag verzorgd.