Johan Murre – Wat staat daar – Lexicon afgerond

Johan in zijn heiligdom

 

In Emmaüs gaf Jezus uitleg aan de apostelen en Hij opende de Boeken. Op die dag was het Nieuwe Testament nog niet geschreven. Wie en hoe Jezus is laat zich volledig lezen uit de boeken van het Oude Testament. De boeken van het Nieuwe Testament zijn uitleg  van de traditie.

Johan Murre uit Middelburg is al een leven lang bezig met Bijbelstudie,  steeds zoekend naar de kern van de boodschap. Hij kan niet buiten de Bijbel. Daarin staan antwoorden op de levensvragen, rijke verhalen en verkondiging, wijsheid en gebeden – Soms vraag je je af: Hoe durven ze soms zulke woorden te gebruiken! Alles voor het hele leven staat erin. Altijd weer ontdek je er nieuwe dingen. De Bijbel is het Woord van God, Hij inspireerde de schrijvers.

In 1999 begon Johan met het bestuderen van de Bijbelse grondtalen: Hebreeuws voor het Oude Testament en Grieks voor het Nieuwe Testament. Hij deelde die kennis met vrienden en binnen enkele jaren ontstond daaruit een leerhuis met cursussen voor Bijbels Hebreeuws en Bijbels Grieks. Dat is de Joodse basis: samen leren.

Bijbels Hebreeuws is de bron, het is goed om daarmee te beginnen. Basis van de taal zijn ongeveer 5600 stamwoorden in combinatie met een herkenbare reeks werkwoordvormen. Er zit heel veel in deze boeiende taal. Teksten kennen vele lagen; naast de vertaling van het directe woord staan altijd de diepere waarde en de betekenis daarvan.

Het Bijbels Grieks kent twee keer zoveel stamwoorden en wijkt sterk af van het Hebreeuws door de vele vervoegingen en verbuigingen van de werkwoorden en woordsoorten. Wel zijn de teksten eenduidiger dan in het Hebreeuws. Vooral de werkwoorden zijn strikter te vertalen. Veel Nederlandse woorden hebben hun oorsprong in het Grieks en zijn vaak nog herkenbaar, dat is fijn.

Eigenlijk zou iedereen die van de Bijbel houdt Hebreeuws en Grieks moeten kunnen lezen om de hele rijkdom van de teksten te ervaren. Beide talen hebben kenmerkende woorden en uitdrukkingen, die niet in een andere taal zijn weer te geven, zonder betekenisverlies.

Altijd zijn er meerdere interpretaties en vertalingen mogelijk. Al die verschillen zijn goed, zij versterken en verdiepen elkaar.

Het staat er niet altijd, zoals het er staat. Enkele voorbeelden. In het stukje tekst waar Jezus geen vijg vindt aan een vijgenboom, schrijft de vertaler: Het was niet de tijd om vrucht voort te brengen. Maar het was nota bene juist wel tijd voor vijgen! Het Grieks laat het echter ook toe om te vertalen: Hij nam niet de tijd om vrucht voort te brengen. Dan is de vijgenboom een gelijkenis over een onwillig persoon. Ander voorbeeld. Psalm 23: Mij ontbreekt niets, kan ook vertaald worden met: Ik zal niet ontbreken.

Kennis van de Bijbelse grondtekst geeft ook inzicht in het gebruik van de Godsnaam, die vaak weergegeven wordt met HEER of ENE. Die Naam staat voor Gods barmhartigheid en betekent: IK BEN erbij, IK BEN bij je. Die Naam gaat in Hebreeuws altijd voor de soortnaam God. Die laatste is de aanduiding voor de Schepper, die alles in stand houdt, voor Zijn rechtvaardigheid. Maar altijd klinkt eerst zijn barmhartigheid in de naam HEER. Vanuit zijn barmhartigheid is hij rechtvaardig. In zijn rechtvaardigheid is hij barmhartig. Daarom is het goed om Hem aan te spreken met: Barmhartige Heer of Rechtvaardige Heer.

Johan begint te stralen als hij het heeft over zijn ontdekking dat psalmen een ketting vormen. Elke psalm heeft ‘haakjes’ met de voorgaande en de volgende. En de laatste rijmen weer op de eerste. Zo rijmt psalm 150 op psalm 1 en psalm 149 op psalm 2. De psalmen vormen op deze wijze een ononderbroken gebedsketting, daar mag geen schakel van ontbreken. Zelfs de langste psalm 119, wordt zo in het Hebreeuws steeds mooier. Enkele malen per jaar leest Johan alle psalmen. Steeds ontdekt hij nieuwe verbanden. Het is jammer dat in de vertalingen niet alle rijkdom is weer te geven.

Voor de studie van Bijbels Hebreeuws en Bijbels Grieks is een zekere rust nodig. Eenmaal ervaren welke rijkdom daarmee ontsloten kan worden spijt het de mens, dat niet vroeger met de studie is begonnen. Johan beleeft de studie intens, als een vorm van therapie, maar meer nog als een levensvervulling. Heilige huisjes gaan omver en andere groeien juist; vragen worden opgelost en andere komen erbij. Wie is Jezus? Wat betekent Hij als Godszoon? Hoe verhoudt zich dat tot:  de Heer is één? Net als de Emmaüsgangers moeten we terug naar de bron om de antwoorden te vinden. Wetenschappelijk is die Gods-relatie nooit op te lossen. Het blijft een mysterie dat  vraagt om geloof en vertrouwen.

Voor de cursus Bijbels Grieks schreef Johan een Lexicon, een verklarend woordenboek van de Griekse woorden in het Nieuwe Testament. Ongeveer honderd jaar voor onze jaartelling is de toenmalige handgeschreven Hebreeuwse Bijbel vertaald in het Grieks. Dat is de Septuagint. Deze bevat veel meer Griekse woorden dan die van het Nieuwe Testament. Johan is nu bezig om een Lexicon van de Septuagint op te stellen. Daarin worden verwerkt de studies van de Joodse geleerden uit de middeleeuwen en de resultaten van de studies uit recente opgravingen in het Midden Oosten van Bijbelse handschriften. Verschillen tussen de tekst van de Septuagint en de Hebreeuwse Bijbel komen daarbij aan het licht. Dat kan wijzen op vertaalfouten. Soms  werken deze fouten door tot in de vertalingen in deze tijd. Het werk aan het lexicon is voor drie vierde klaar. Hopelijk zal begin 2016 het boek in de winkel liggen.

Wat is Waarheid? De drang om te weten en bekend te maken wat er precies staat in de Bijbel vult heel het leven van Johan Murre.

Johan,

Heel persoonlijk wens ik u alle goeds en kracht om het werk af te ronden, en veel genoegen met de studie.

Ommie Calle, juli 2014.

Lexicon gereed

Johan Murre in gesprek

Johan Murre in gesprek met  dr. Theo van Willigenbug.
10 juni 2016  

Precies op de voorgestelde tijd heeft Johan Murre het werk afgerond aan de Lexicon Bijbels Grieks met alle woorden uit Septuaginta en Nieuwe Testament. Het is heel bijzonder dat hij dit grote werk zelf heeft kunnen en mogen voltooien en de druk ervan heeft mogen beleven. Daar is hij dankbaar voor.
Het werk is op 10 juni 2016 gepresenteerd in een schrijversbijeenkomst van uitgeverij Skandalon. In het interview van dr. Theo van Willigenburg met Johan kwam de ontstaansgeschiedenis en de noodzaak van deze lexicon aan de orde.
Meerdere theologen en Bijbelvertalers roemen het werk:
‘Een boek dat niet kan maar er toch is gekomen; Nuttig en nodig werk; Een prachtig boek; Indrukwekkend en van groot belang; Zakelijk, zorgvuldig en volledig; Helder, overzichtelijk en makkelijk in het gebruik; Een prachtig naslagwerk bij het bestuderen van Gods Woord.’

Proficiat, Johan,
geweldig dat je dit hebt kunnen en mogen afronden.
Succes met je verdere studie.