Martin Buber – Introductie

Martin Buber

MARTIN BUBER (1878-1965) wordt beschouwd als een van de belangrijkste Joodse denkers van de twintigste eeuw, die zich met zijn visie op het dialogische leven een vaste plaats heeft verworven in het filosofische landschap van zijn tijd.

Buber was in de eerste plaats een Joods denker: de eigenheid van de Hebreeuwse taal, de Torah, de mondelinge traditie en het Chassidisme zijn als levende onderstroom in al zijn geschriften voelbaar. Hij was tegelijkertijd een westers denker, met een grote interesse in Duitse letteren, filosofie (vooral Kant, Nietzsche en Kierkegaard), psychiatrie, godsdienst en mystiek.  Hij was bovenal een zeer oorspronkelijk en creatief denker.

De diepte en reikwijdte van Bubers werk zijn adembenemend en beslaan een groot aantal terreinen: hij heeft fundamentele bijdragen geleverd op het gebied van: 1. de vertaling en interpretatie van de Hebreeuwse Bijbel [aanvankelijk met Franz Rosenzweig]; 2. de bekendmaking, vertaling en interpretatie van het Chassidisme; 3. de sociale filosofie; 4. wijsgerige antropologie; 5. de vergelijkende godsdienstwetenschap; 6. pedagogiek, andragogiek en psychiatrie; 7. zionistische politiek, vanuit utopisch-socialistisch perspectief.

Het hart van zijn visie op mens en wereld wordt gevormd door zijn dialogische perspectief: werkelijk contact ontstaat pas in de belangeloze, actieve toewending naar de ander, naar de wereld, naar God. Die toewending wordt gedragen door een transcenderende beweging, waarin grenzen van wijsgerige systemen, theologie, wereldbeeld overstegen worden. De ontmoeting is de ‘plaatsloze plaats’, waar de uniciteit van de ander, het andere oplicht en transparant wordt voor de verborgen Tegenwoordigheid van het Eeuwige Gij. Ontvankelijkheid voor, trouw aan en verantwoordelijkheid jegens datgene, dat oplicht en bewust wordt in de ontmoeting leidt naar de Weg van de bestemming.

Zaterdag 13 juni 2015 is het vijftig jaar geleden dat Martin Buber te Jeruzalem overleed. Voor Tal Hashamayim is dit moment de aanleiding om deze bijzondere leraar van de mensheid te eren. In enkele lezingen en twee driedaagse cursussen staan we stil bij de geestelijke nalatenschap van Buber. Het dialogisch perspectief, waarvoor hij de ogen van de wereld geopend heeft, vormt het hart van alle activiteiten.

“Aan de andere kant van het subjectieve, aan deze kant van het objectieve, op de smalle bergkam waar Ik en Gij elkaar ontmoeten, is er het rijk van ‘tussen’. Deze realiteit waarover het besef maar pas in onze tijd ontstond, wijst voor de toekomstige generaties een weg die leidt voorbij individualisme en collectivisme. Hier wordt een waarachtig derde alternatief getoond; kennis daarvan kan waarachtige mensen helpen een waarachtige gemeenschap tot stand te brengen.”